Navigasyonu hızlı geç

ETTAD logosu
1346653-LLP-1-2007-UK-GRUNDTVIG-GMP
Ana Sayfa / Özürlülük Durumları / Görme Bozuklukları

Görme Bozuklukları

Kalıcılığı olan, gözlük takarak giderilmesi mümkün olmayan, kısmi ya da tam görme kayıplarıdır.

Ders içeriğini, gereklerini ve sunumunu düşünürken öğrencinin görme seviyesini göz önünde tutmak gerekir. Bazı insanların görüşleri bulanıktır veya mesafe ya da hız algılayamazlar, bazıları benzer renkteki veya şekillerdeki cisimleri ayırmakta zorlanırlar. Bazıları çok yakındakileri görüp orta ve uzun measefeyi göremezler, bazılarının ise görüş açıları çok dardır. Genelde, görme bozukluğu olan insanların çoğunun belli bir görme kapasitesi vardır, hiçbir şekilde göremeyenlerin oranı oldukça (%4 mertebesinde) düşüktür.

Çoğu insan bilgi edinmede temel olarak görme duyusunu kullanır. Bu sadece okuma yazma için değil, aynı zamanda sosyal iletişim için ve gündelik hayatı idame ettirmek için de geçerlidir. Görme yetisini yitirmiş olmak bir öğrencinin eğitim hayatına oldukça dezavantaj getirmesine karşın pek çoğu başarıyla eğitimlerini tamamlayarak diplomalarını alıp iş hayatına da başarıyla katılabilmişlerdir. 

Görme özürlü kimselerin hepsi beyaz baston kullanmazlar, hepsi Braille alfabesi bilmezler, hepsinin rehber köpeği yoktur. Gündelik yaşam veya eğitim için kullanılan özel araçlardan faydalanabilmesi için bir  öğrenci yasal olarak kör sayılmış olabilir.

Gözleri tamamen görmeyen veya görme bozukluğu olan öğrencilerin eğitim sürecinde işitme ve dinlemenin çok önemli bir yeri vardır. Vücut dilini veya yüz ifadelerini görmedikleri için, bu öğrencilerin başkalarının tutumlarını ancak kulak yoluyla, yani ses tonu ve tınısıyla algılayabildiklerini unutmayın. Konuşurken başı başka tarafa çevirmek veya aynı anda kağıtları karıştırarak ses çıkarmak, ya da konuşma sırasında anladığını teyid için sözlü iletişim yerine farklı bir hareketle reaksiyon göstermek ilgisizliğe ve yanlış anlamalara yol açabilir.

Nezaket Kuralları:

  • Günlük ortamlarda birisiyle tanıştığınız zaman kendinizi açıkça tanıtın, keza yanınızdakileri de tanıştırırken size göre bulundukları konumları da belirtin.

  • Hemen karşınızdakinin yardımınıza muhtaç olduğunu varsaymayın. Görme özürlü birisine yardım etmek istediğinizde ilk önce ne yapabileceğinizi sorun, normalde kolunuza girmesini önerebilirsiniz. Onları koluna girip yönlendirmek yerine onların sizin kolunuza girmesine izin verin ve bu yöntemle onlara rehberlik edin.

  • Birisini yönlendirirken açık seçik anlatımda bulunun. Örneğin “dikkat basamak var,” yerine “dikkat aşağıya inen bir tane basamak var” demek daha açıklayıcı olur.

  • Birisine yer verirken ne yapmakta olduğunuzu anlatıp, o kimsenin elini koltuğun veya sandalyenin koluna ya da arkasına doğru yönlendirin ki nereye oturacağını el yordamıyla kolayca bulsun.

  • Topluluk içinde konuşmalarda o kimseye hitaben konuştuğunuzda adını söyleyin.

  • Sohbeti bitirdiğinizde ya da o kimsenin yanından ayrılırken ona haber verin; onu kendi kendine konuşur halde baırakmayın.

  • Daha evvel bulunmadıkları bir mekana görme özürlü birisini alırken mekanla ilgili bilgi verin. Konumu (şekli, büyüküğü, pencereleri, kapıları) ve içerde bulunanlar (insanlar, eşyalar) hakkında bilgilendirin.

  • Rehber köpeğinin kayış kolu köpeğin arkasına kaydıysa sahibiyle görüşün, yardıma ihtiyacı olabilir.

  • Kapıları ya ardına kadar açın veya tam kapalı tutun.

Kolaylaştırma Stratejileri:

  • Her öğrencinin iletişim kurmak için tercih ettiği belli bir yöntemi vardır. Ses kaydı olabilir, Braille/Moon, digital kayıt, mesaj, e-posta veya bunların birkaçını birden tercih edebilirler.

  • Büyük basılmış materyal en az 14, tercihan 16-18 punto olmalıdır. Fotokopide büyütülerek hazırlanmış olabilir veya doğrudan baskıda büyük puntolar tercih edilebilir. İkinci yöntemde baskı kalitesinin daha yüksek olacağını unutmayın. Ancak bir çok öğrenci büyük baskının kendilerini yorduğundan, böyle ders notlarını taramanın zorluğundan ve konsantrasyonlarını dağıttığından şikayet etmiştir. 

  • Bazı öğrenciler sayfayı büyük ekrana yansıtan kapalı devre televizyon kullanmayı tercih eder. Aynı zamanda baskı yapabilecek bilgisayar programı da kullanmayı yeğleyebilirler. Örneğin Microsoft Windows’un çözünürlük, renk ve büyüklüğün ayarlanabileceği “Erişilebirlik Seçenekleri” (“Accessibility Options”) bulunmaktadır. 

  • Bazı öğrencilerin dersi ve tartışmaları kaydetmek için kaset veya digital teyp kullanmaları söz konusu olabilir. Bu demektir ki öğrencinin işitme/dinleme yoluyla dersi algılaması gerekir ki bu hem konsantrasyon, hem hafıza hem de tecrübe gerektirir. Aynı zamanda bu yöntemle ders tarama da oldukça zor olduğu için öğrencinin çok düzenli şekilde derse odaklanması gerekiyor.

  • Bazı erişilebiliriği arttırmaya yönelik yazılımlar hazırlanmıştır. Özellikle ses tanıma programları (Simply Speaking Gold veya Dragon Dictate’in son versiyonları) bulunmaktadır ancak bunların bir miktar eğitim ve deneyim gerektirdiğini de unutmamak gerekir. 

  • Bazı öğrenciler ise bir yazmana ihtiyaç duyabilirler.

  • Öğrencileri en iyi duyabilecekleri, görme bozukluğu olanlar için ise en iyi görebilecekleri, yerlere oturtun. Unutmayınız ki rehber köpekleri varsa onun da bir molaya ihtiyacı olabilir. Ayrıca diğer öğrencilere köpeği sevmemelerini, onu beslememelerini anlatmanız gerek çünkü köpek o anda işbaşındadır.

  • Sınıfta boş alanlara ve sıralar arasındaki koridorlarda normalde oraya ait olmayan şeylerin bırakılmamasına özen gösterin; baş hizasındaki çıkıntılara dikkat edin.

  • Işıklandırmaya dikkat edin; ufak tefek ayarlamaların çok büyük faydası olabilir. Kişiden kişiye ihtiyaçlar değişebilir, yansıma da parlaklık ve derin gölge kadar sorun yaratabilir.  Öğrencinin kendisiyle ihtiyaçlarını görüşün. Ufak uyarlamaların neticesi çok olumlu olabilir, üstelik de maliyeti çok düşüktür. Örneğin bir ampülün değiştirilmesi kadar basit bir çözüm olabilir. Eğitmenler iyi aydınlatılmış bir yerde, öğrencilere yüzü dönük durmalıdır. Arkalarını cama vererek durdukları takdirde yüzleri gölgede kalacağı için bu uygun bir konum değildir.

  • Talimatlarınız açık seçik, izahatlarınız da tam ve açıklayıcı olmalıdır. Görme bozukluğu olan öğrencinin deneyimleri diğer öğrenciler kadar geniş olmayacağından onlar kadar konuşmaların içindeki düşünce boşuklarını doldurmaya yatkınlıkları olmayabilir. 

  • Sınavlar ve saha çalışmaları için özel düzenlemeler yapmak gerekir. Öğrencilerin büyük baskıya, okuyucuya, yazmana, veya bilgisayar gibi özel bir aygıt ya da kendilerine ayrılmış ayrı bir odaya ihtiyaçları olabilir. Sınav öncesi bu desteklerle hazırlık yapmak durumunda olabilirler.

  • Yazılı çalışmanın şart olmadığı olmadığı durumlarda sözlü sunum kabul etmeniz söz konusu olabilir. Öğrencinin internetten ödevini yollaması mümkün kılınabilir mi?

  • Tepegöz ile ekrana yansıtılan yazıları yüksek sesle de okuyunuz. Dersin tüm gerekli malzemelerinin, okuma parçalarının en büyük puntolarla hazırlanmış olarak (ya fotokopiyle büyütülmüş ya da büyük puntolarla basılmış) görme bozukluğu olan, yani bir miktar görebilen, öğrenciler için hazırlayınız. Gerekli malzemelerin önceden hazırlanmış olması, öğrencinin onları Braille olarak hazırlatmasına veya teybe kaydettirmesine olanak sağlayacaktır.

  • Bazı görme bozukluğu olan öğrencilerin okurken veya yazarken vücutlarını değişik şekillere sokmaları söz konusu olabilir. Bu onlar için en uygun olan pozisyondur ve onlara bu konuda müdahale etmemek gerek.

  • Gerekli kitapların listelerini öğrencilere çok önceden (örneğin yazın) verin ki Braille olarak hazırlatmaya veya teybe kaydettirmeye fırsatları olsun.

Öğrenme Zorlukları